Jak czytanie pomaga dzieciom w nauce (angielskiego i nie tylko)? Czy wpływa tylko na rozwój językowy, a może działa na inne umiejętności dziecka, jest istotne dla samoregulacji, korzystnie odbija się na relacji rodziców z dziećmi? Zestawienie najciekawszych badań przygotował zespół Early Stage, ogólnopolskiej szkoły języka angielskiego dla dzieci i młodzieży. Listę polecanych lektur po angielsku pomogli opracować zaprzyjaźnieni z Early Stage rodzice.

„Im więcej czytasz, tym więcej rzeczy będziesz wiedział.
Im więcej się nauczysz, tym więcej miejsc odwiedzisz”.
Dr Seuss

Czy czytanie książek pomaga w nauce?

Szkoły Early Stage regularnie organizują „Czytanie na dywanie” dla najmłodszych czytelników. Lektorzy interpretują angielskie dzieła literackie przeznaczone dla dzieci (zazwyczaj w lokalnej bibliotece, czytelni lub placówce Early Stage). Wszyscy świetnie się bawią, a do tego – skutecznie i wszechstronnie rozwijają, o czym przeczytasz poniżej.

Czytanie dzieciom książek ma ogromny wpływ na ich rozwój językowy. Jest to szczególnie ważne dla najmłodszych, ponieważ do trzeciego roku życia umysł rozwija się najbardziej dynamicznie (3). A to właśnie język umożliwia tworzenie w umyśle obrazu świata, kojarzenie faktów, porządkowanie przyswajanej w ogromnych ilościach wiedzy. Czytanie książek ma wpływ na rozwój przeróżnych kompetencji, w tym… umiejętności samoregulacji u dzieci.

Czytanie książek a inne umiejętności

Czytanie wymaga skupienia, co według kulturoznawców i językoznawców z Uniwersytetu w Austin (3) z czasem przekłada się na większą świadomość własnych reakcji. Im dłuższe okresy skupienia na czytaniu, tym dziecko zna więcej słów (co zostało przebadane np. na grupie dzieci w wieku 18-22 miesięcy), co z kolei ma duży wpływ na gotowość szkolną. Już sama liczba książek, do których dziecko ma dostęp, również przekłada się na jego rozwój (3).

Czytanie dziecku działa korzystnie także na relacje rodzic-dziecko, także długofalowo. A to dlatego, że wspólne czytanie książek jest okazją do rozmów, buduje nawyk wymieniania się myślami i spędzania czasu razem (3).

Czy czytanie książek po angielsku pomaga w nauce języka?

Samo czytanie niesie za sobą wiele różnorodnych korzyści dla rozwoju dziecka. A czy czytanie po angielsku również ma tak dobre efekty? 

Po pierwsze, jak wskazują badacze (1), uczniowie mogą napotkać barierę językową związaną z czytaniem w obcym języku (działa na podobnej zasadzie, jak lęk przed mówieniem w obcym języku). Ta blokada jest potęgowana przez przeświadczenie o wysokim poziomie językowym czytanego tekstu. Jedynym sposobem na pozbycie się tego problemu jest ćwiczenie, czyli po prostu czytanie książek i artykułów w języku angielskim. Dzięki temu z czasem język obcy przestaje być dla dziecka wyzwaniem, a staje się czymś naturalnym.

Dodatkowo jak wskazują badacze Mason i Krashen (2), czytanie w języku obcym ma pozytywny wpływ na wyniki w nauce. Zostało to udowodnione w trakcie trzech badań na studentach w Japonii – w każdym z badań studenci, którzy skupiali się na czytaniu w języku angielskim, osiągali po czasie lepsze wyniki w porównaniu do innych studentów, uczących się w tradycyjny sposób. Dzięki temu, że w semestrze czytali dużo – kilkadziesiąt! – samodzielnie wybranych lektur po angielsku (przygotowywali jedynie krótkie podsumowanie, nie byli dodatkowo testowani) wyprzedzali ich w testach z angielskiego na uzupełnianie luk, mimo że ta druga grupa ćwiczyła ten rodzaj zadań.

Fot. Pexels

Zalety czytania książek po angielsku – umiejętności językowe

Czytanie w języku angielskim ma wiele zalet, szczególnie w kontekście samej nauki języka. Należą do nich, między innymi:

• Poszerzanie zasobu słownictwa – dziecko poznaje nowe słowa i uczy się ich znaczenia w kontekście.
• Uczenie się pisania po angielsku – dzięki czytaniu, dzieci podpatrują sztukę pisania, dzięki czemu potem lepiej radzą sobie z tą umiejętnością (zarówno jeśli chodzi o budowanie zdań, jak i spelling, czyli prawidłową pisownię poszczególnych wyrazów).
• Otwartość, poznawanie innych kultur – każdy język jest mocno osadzony w kulturze, z której pochodzi. Dzięki czytaniu dzieci zbliżają się do kultury krajów anglojęzycznych i mogą spojrzeć na świat z nowej perspektywy. Otwartość to jedna z ważnych kompetencji przyszłości, którą w szkołach Early Stage rozwija się już u najmłodszych uczniów i pielęgnuje na kolejnych etapach nauki.
• Czytanie jest przyjemnością – to po prostu hobby, które wielu osobom sprawia przyjemność. A to jest niezwykle ważne w nauce (nie tylko angielskiego). Warunek jest jeden: książka powinna być dopasowana do poziomu językowego i intelektualnego oraz zainteresowań czytelnika.

Fot. Pexels

Czytanie książek po angielsku: z tłumaczeniem czy bez?

Czy warto czytać książki po angielsku z tłumaczeniem? Tutaj wszystko zależy od poziomu zaawansowania. Jeżeli dziecko dopiero zaczyna przygodę z językiem angielskim, to warto pokusić się o książki, w których takie tłumaczenie, całościowo lub częściowo, występuje (chyba że jako rodzic jesteś w stanie wyjaśnić dziecku słowa, które będą dla niego niezrozumiałe). Inaczej jest w przypadku dzieci na wyższym poziomie znajomości angielskiego.

Dzieci, które znają angielski na poziomach B1, B2 lub C1 powinny już trzymać się książek bez tłumaczenia. W ten sposób będą rozwijały bardzo ważną zdolność – umiejętność rozumienia nieznanych im dotąd słówek na podstawie kontekstu. Tak, jak podczas naturalnej komunikacji w obcym języku. Oczywiście nie oznacza to, że dziecko nie powinno w ogóle sprawdzać słownictwa w słownikach – w końcu kontekst nie zawsze pomoże.

Fot. Pexels

Jakie książki do czytania po angielsku wybrać?

Książek do czytania po angielsku jest na polskim rynku mnóstwo. W nadmiarze możliwości wybór może się jednak okazać zbyt trudny. Poniżej mamy więc dla Ciebie kilka propozycji!

Książki do czytania po angielsku dla najmłodszych – lista

Najmłodszym dzieciom polecamy lektury kolorowe i nieprzeładowane angielskim słownictwem. Zapytaliśmy kilkoro rodziców, jak wykorzystują czas na wspólną lekturę do uczenia dzieci angielskiego.

Pięcioletni synek Ewy z Poznania uwielbia rymowane historyjki, takie jak np. 📍 „Llamas in Pajamas” (wyd. Usborne). Mama czasem tłumaczy mu niektóre zdania, ale dzięki kolorowym obrazkom (i temu, że czytali tę książkę prawdopodobnie setki razy) nie trzeba wiele dopowiadać.

Fot. Pexels

Już od 55 lat książkowym hitem dla najmłodszych dzieci, i to na całym świecie, jest 📍 „Very hungry caterpillar” Erica Carle (wyd. Puffin Books). Czy jest najładniejsza? Mamy wątpliwości, choć charakterystyczna technika tworzenia ilustracji na pewno zapada w pamięć. Poza tym dzieciaki uwielbiają wkładać paluszki w dziurki wygryzione w przeróżnych produktach spożywczych przez głodną gąsienicę, a niekiedy nawet powtarzać nazwy poszczególnych przysmaków (cyferek, dni tygodnia…). Polecamy oczywiście wersję angielską!

Niektóre książki po angielsku dla dzieci to po prostu zestawienia słówek, bez wciągającej akcji czy nawet… pełnych zdań. Są dzieciaki, które lubią tego rodzaju pozycje. Specjalnie dla nich odnaleźliśmy więc i takie.

Joanna ze Świdnika, razem ze swoim czteroletnim synkiem, wybiera książki, które pozwalają posłuchać nagranych przez lektorów pojedynczych słów. Jej synek z upodobaniem wciska przyciski w książeczkach z cyklu 📍„Listen and Learn” (wyd. Usborne). Dużą zaletą tych pozycji jest doskonała jakość nagrań i piękny, brytyjski akcent lektorów. Z najmłodszymi dziećmi należy jednak uważać i uczyć je, aby naciskały poszczególne ilustracje z wyczuciem oraz nie zaginały wyciąganych kart ze słówkami.

Fot. Anna Wiśniewska, Early Stage

Książki dla najmłodszych dzieci mogą dodatkowo motywować rodzica, by, biorąc je do ręki, „przestawiał się” na język angielski. Może pokazywać na obrazki, mówiąc „Look! A bird!”, nawet jeśli w książeczce jest niewiele tekstu lub wcale go nie ma (albo właśnie są w niej wyłącznie pojedyncze, zilustrowane słówka). Ba! Można nawet wykorzystać do tego książeczki po polsku!

Książki do czytania po angielsku dla początkujących

Jeśli dziecko zna trochę angielski, ale nadal dopiero uczy się czytać po polsku, warto oglądać z nim bogato ilustrowane książki po angielsku, np. z klapkami. Trzeba tu jednak uważać. Niekiedy sztywne, tekturowe książki z klapkami, kojarzące się z pozycjami dla najmłodszych, są przeznaczone dla nieco starszych czytelników.

Fot. Anna Wiśniewska, Early Stage

Ania z Biłgoraja przyznaje: – 📍 „How your body works” skusiło mnie trochę za wcześnie i książka kilka lat przeleżała na półce. Moje przedszkolaki nie były w stanie długo się na niej skupić, a słówka i zdania były tam za trudne. Teraz czytam ją razem z drugoklasistką, choć nadal dużo tłumaczę i pomagam. Przy tak dużej dawce wiedzy nawet nie próbujemy czytać jej od deski do deski.

– Przed czytaniem z dzieckiem polecam przeczytać całość samemu, zdarzają się dość skomplikowane słówka, które warto sprawdzić wcześniej – dodaje.

Początkującym, ale czytającym już w miarę samodzielnie, polecam książki z serii 📍Penguin Readers. Są to lektury dostosowane do różnych poziomów angielskiego podzielone na 8 poziomów (1-7 + starters).

Książki do czytania po angielsku dla zaawansowanych

Jeżeli Twoje dziecko zna już angielski całkiem dobrze, to tak naprawdę otwierają się przed nim drzwi do niekończącej się krainy różnorodnych publikacji.

Możesz na przykład zachęcić je do sięgnięcia po angielską wersję ulubionej książki. Innym świetnym pomysłem będzie przeczytanie angielskiej wersji książki pochodzącej z jednej z popularnej wśród rówieśników serii. Któż by nie chciał poznać przygód 📍Harry’ego Pottera w oryginale? Przy okazji można dowiedzieć się ciekawostek, którymi można zaimponować kolegom i koleżankom w szkole. Na przykład – że w angielskiej wersji Zgredek wcale nie jest skrzatem… 

Fot. Pexels

Drodzy czytelnicy! Czytajmy dzieciom, z dziećmi, ale też dla siebie! Nie zmuszajmy – a podążajmy za potrzebami, umiejętnościami i zainteresowaniami dziecka (i swoimi). To zaprocentuje w przyszłości.

Możecie trzymać mnie za słowo.

Autorka:

Anna Wiśniewska – redaktorka i dziennikarka z wieloletnim doświadczeniem. Zafascynowana SEO, kognitywistyką i wykorzystaniem AI w procesie kreatywnym. Z wykształcenia filolożka angielska i dziennikarka. Pracowała jako redaktorka ds. promocji dla „Gazety Wyborczej”, pisała m.in. dla serwisów parenting.pl, abczdrowie.pl, smaker.pl, deccoria.pl, hijunior.pl. Teraz współtworzy Early Stage. Prywatnie – nieuleczalna książkoholiczka.

Early Stage to szkoła angielskiego z innej bajki, którą znajdziesz w 850 miejscach w Polsce.✨ Dzięki autorskiej metodzie 12 supermocy, przyjaznej atmosferze i kreatywnym lektor(k)om uczniowie Early Stage lubią się z językiem angielskim od przedszkola, maturę zdają śpiewająco, a w dorosłość wchodzą pewnym krokiem.

Źródła:

1. Saito Y., Garza T.J. , Horwitz E. K. Foreign Language Reading Anxiety. The Modern Language Journal. 2002. DOI:10.1111/0026-7902.00016.
2. Mason B., Krashen S. Extensive reading in English as a foreign language. System 1997. DOI:10.1016/S0346-251X(96)00063-2.
3. Dickinson D. K., Griffith J. A., Michnick Golinkoff R., Hirsh-Pasek K. How Reading Books Fosters Language Development around the World. Child Development Research. Volume 2012. doi:10.1155/2012/602807.