„Ból to prawda, wszystko inne jest kwestią domysłów”.

O czym jest ta książka?

Na odległych rubieżach nienazwanego Imperium życie toczy się leniwie i spokojnie. Miejscowy Sędzia, starzejący się urzędnik o liberalnych poglądach, administruje prowincją, starając się zachować pokój i zrozumienie z koczowniczymi plemionami, które władze centralne nazywają „barbarzyńcami”. Jego świat obraca się w ruinę wraz z przybyciem pułkownika Jolla, oficera tajnej policji. Joll przywozi ze stolicy misję: ma wydobyć od pojmanych tubylców informacje o rzekomym planowanym ataku na Imperium. Jego metody są okrutne i bezwzględne, a tortury stają się nowym prawem. Sędzia, początkowo bierny świadek eskalacji przemocy, zostaje zmuszony do konfrontacji z własnym sumieniem. Gdy pod swój dach przyjmuje okaleczoną przez ludzi Jolla młodą „barbarzynkę”, jego lojalność wobec Imperium zostaje wystawiona na najcięższą próbę. Musi dokonać wyboru: stać na straży niesprawiedliwego prawa czy zbuntować się przeciwko władzy, którą sam reprezentuje, i ponieść tego konsekwencje. To opowieść o tym, jak cienka jest granica między cywilizacją a barbarzyństwem i kto tak naprawdę jest tym, kogo powinniśmy się obawiać.

Warto wiedzieć

„Czekając na barbarzyńców” to jedna z najważniejszych powieści Johna Maxwella Coetzee, południowoafrykańskiego pisarza, laureata literackiej Nagrody Nobla z 2003 roku. Książka, opublikowana po raz pierwszy w 1980 roku, jest uniwersalną, alegoryczną opowieścią o mechanizmach władzy, strachu przed „obcym” i moralnym upadku społeczeństwa, które w imię bezpieczeństwa usprawiedliwia okrucieństwo. Powieść stawia fundamentalne pytanie: kto jest prawdziwym barbarzyńcą – ten, kogo tak nazywamy, czy ten, kto w obronie cywilizacji stosuje nieludzkie metody? Tytuł nawiązuje do słynnego wiersza Konstandinosa Kawafisa, a sama historia ma charakter paraboliczny – nie znamy nazwy Imperium ani dokładnego czasu akcji, co podkreśla jej uniwersalny i ponadczasowy wymiar. To głęboko poruszające studium psychologiczne człowieka postawionego w sytuacji granicznej, zmuszonego do zdefiniowania na nowo takich pojęć jak sprawiedliwość, prawda i człowieczeństwo.

Tematy do rozmowy

• Jak myślisz, dlaczego Sędzia na początku nie sprzeciwia się działaniom pułkownika Jolla? Co sprawia, że w końcu postanawia się zbuntować?
• W jaki sposób zmienia się relacja Sędziego z okaleczoną dziewczyną? Czego uczy się o sobie i o Imperium dzięki tej znajomości?
• W powieści pada pytanie o to, kto jest prawdziwym barbarzyńcą. Jak odpowiedziałbyś/odpowiedziałabyś na nie po lekturze książki? Czy zgadzasz się z tezą, że strach może prowadzić do okrucieństwa?
• Porozmawiajcie o postawie pułkownika Jolla. Co, według was, nim kieruje? Czy wierzy w misję, którą realizuje, czy jest po prostu bezwzględnym wykonawcą rozkazów?

Dalsze inspiracje

Folwark zwierzęcy, Władca much, Opowieść podręcznej, Rok 1984