„Kiedy w Japonii chcesz kogoś zmotywować do działania, wołasz Ganbare! – „Daj z siebie wszystko! Trzymaj się! Dasz radę!”.”

O czym jest ta książka?

11 marca 2011 roku Japonią wstrząsnęła potrójna katastrofa: potężne trzęsienie ziemi, niszczycielska fala tsunami i awaria elektrowni atomowej w Fukushimie. Świat zamarł, a potem, jak to często bywa, ruszył dalej. Ale co stało się z ludźmi, którzy przetrwali? Jak wygląda życie, gdy w jednej chwili traci się wszystko: dom, bliskich, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do świata? Katarzyna Boni w swoim reportażu zabiera nas w podróż do Japonii kilka lat po tych wydarzeniach, by oddać głos właśnie tym, którzy zostali. „Ganbare! Warsztaty umierania” to zbiór, osobistych historii o próbach podniesienia się z niewyobrażalnej traumy. Poznajemy ludzi, którzy uczą się nurkować, by na dnie oceanu szukać szczątków swoich bliskich. Inni próbują żyć na skażonym terenie, jakby nic się nie stało. Są też tacy, którzy rozmawiają z duchami albo zapisują się na tytułowe „warsztaty umierania”, by oswoić to, co nieuniknione. To opowieść o żałobie, pamięci i niezwykłej sile ludzkiego ducha, który nawet w obliczu totalnego zniszczenia szuka sposobów na przetrwanie i odbudowę.

Warto wiedzieć

Książka Katarzyny Boni, absolwentki Polskiej Szkoły Reportażu, to niezwykle wrażliwy i empatyczny portret japońskiego społeczeństwa mierzącego się z traumą. Autorka nie stawia siebie w centrum, lecz staje się uważną słuchaczką, pozwalając swoim bohaterom opowiedzieć o stracie, lęku, ale też o nadziei i codziennej walce. Tytułowe „Ganbare!” to japońskie zawołanie oznaczające „Daj z siebie wszystko!”, „Trzymaj się!”, które po katastrofie stało się wszechobecną mantrą, ale dla niektórych również bolesnym przypomnieniem o nieustannej presji bycia silnym. Reportaż Boni to nie tylko zapis ludzkich losów, ale także głęboka refleksja nad kulturą, w której oswajanie śmierci i kataklizmów jest wpisane w tożsamość, a jednocześnie nowoczesność i pycha doprowadziły do tragedii, której można było uniknąć. Książka została doceniona przez krytyków i czytelników, zdobywając Ogólnopolską Literacką Nagrodę dla Autorki „Gryfia” 2017 i liczne nominacje, m.in. do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. To lektura, która zmusza do myślenia i uczy pokory wobec sił natury i ludzkiej kruchości.

Tematy do rozmowy

• Jak rozumiesz japońskie słowo „ganbare” („wytrwaj”, „trzymaj się”, „daj z siebie wszystko”) w odniesieniu do własnego życia?
• Co oznacza „powrót do normalności”, gdy życie zostało trwale zmienione?
• Jakie różnice można zauważyć między japońskim a polskim sposobem mówienia o śmierci i żałobie?
• Jakie są społeczne konsekwencje utraty zaufania do władzy w sytuacji kryzysowej?

Dalsze inspiracje

„Cesarz”, „Pjongjang”, „Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia”, „Żeby nie było śladów”