„Każda cząsteczka naszego ciała w równej mierze chce żyć, co umrzeć. Każda! I cały czas stoimy na granicy. Jak na moście z jednego włosa. Wystarczy powiew.”

O czym jest ta książka?

Gdańsk, rok 1945. Kończy się wojna, a wraz z nią znika świat, jaki znali jego dotychczasowi mieszkańcy. Niemcy w popłochu opuszczają miasto, a na ich miejsce przybywają polscy przesiedleńcy ze Wschodu. W samym środku tego historycznego przełomu stoi Hanemann, niemiecki profesor anatomii, który w przeciwieństwie do swoich rodaków podejmuje zagadkową decyzję – postanawia zostać. Po osobistej tragedii, śmierci ukochanej kobiety, zamyka się w sobie i staje się milczącym obserwatorem przemian. Jego losy splatają się z losami polskiej rodziny, która wprowadza się do opuszczonego mieszkania w tej samej kamienicy. To opowieść o stracie, pamięci zapisanej w murach i przedmiotach oraz o trudnym procesie oswajania obcej przestrzeni, która musi stać się własną. To również historia miasta i jego mieszkań, ulic, instytucji, tramwajów, pustych pokojów i porzuconych przedmiotów. Miejsca i przedmooty stają się bohaterami historii i jej świadkami, nośnikami pamięci o tych, którzy odeszli i oznakami tych, którzy przybywają do miasta.

Warto wiedzieć

„Hanemann” Stefana Chwina to jedna z najważniejszych polskich powieści lat dziewięćdziesiątych, uhonorowana m.in. Paszportem „Polityki”. Książka w subtelny i wielowymiarowy sposób porusza temat przymusowych wysiedleń i skomplikowanych relacji polsko-niemieckich po II wojnie światowej. Czyni to jednak bez uproszczeń i jednoznacznych ocen, skupiając się na jednostkowym doświadczeniu i egzystencjalnym wymiarze historii. Powieść stawia fundamentalne pytania o tożsamość, poczucie przynależności i o to, czy możemy doświadczać tych samych emocji, będąc po dwóch stronach historii. Hanemann ukazał się po raz pierwszy w 1995 roku. Poza paszportem „Polityki”, książka otrzymała Książka otrzymała Nagrodę Artusa – Gdańską Książkę Roku 1995 i została uhonorowana Międzynarodową Nagrodą im. A. Gryphiusa w 1999 roku.

Tematy do rozmowy

• Dlaczego Hanemman został w Gdańsku?
• Jaką rolę w tej historii odgrywają pozostawione przez Niemców przedmioty?
• Co sprawia, że człowiek żyje dalej, gdy cały znany mu świat wokół znika?
• Ile narodowości i grup etnicznych mieszkało w twojej miejscowości i w ilu krajach twoja miejscowość się znajdowała w związku ze zmianami historycznymi?

Dalsze inspiracje

„Miedzianka, historia znikania”, „Weiser Dawidek”, „Dom z dwiema wieżami”, „Król”